Buy Now, Pay Later: wanneer betaalgemak noodhulp in de weg zit

Buy Now, Pay Later (BNPL) voelt voor veel consumenten als een onschuldige manier om het betalen van een aankoop uit te stellen. Toch zien we in het sociale domein steeds vaker de keerzijde. Mensen raken door BNPL in financiële problemen, of gebruiken het als laatste redmiddel voor essentiële aankopen en komen daardoor soms niet (meer) bij noodhulp uit. Wat begon als betaalgemak, ontwikkelt zich steeds vaker tot een maatschappelijke zorg.

Wat is Buy Now, Pay Later?

Buy Now, Pay Later betekent letterlijk: nu kopen, later betalen. De consument ontvangt een product of dienst direct en betaalt pas later of in termijnen. Meestal gebeurt dit zonder rente, zolang de betaling op tijd wordt voldaan. Juist wanneer dat niet lukt, kunnen extra kosten ontstaan die snel oplopen.
In Nederland zijn BNPL-diensten onder meer bekend via aanbieders als Klarna, AfterPay, Riverty, Billink en IN3. Vanaf november 2026 treedt de Europese Consumer Credit Directive II (CCD II) in werking. Deze richtlijn moet strengere regels gaan stellen aan kredietverstrekking, waaronder BNPL, bijvoorbeeld op het gebied van informatievoorziening en kredietwaardigheidstoetsing.

Van modern betaalmiddel naar maatschappelijke zorg

BNPL werd aanvankelijk vooral gebruikt als een praktische oplossing bij online aankopen: consumenten wilden zeker weten dat een bestelling daadwerkelijk werd geleverd, of verwachtten een deel te retourneren en wilden het bedrag niet eerst volledig voorschieten. In die zin was BNPL een logische modernisering van de acceptgiro.
Tegelijkertijd zien we een duidelijke verschuiving. BNPL wordt steeds nadrukkelijker gepresenteerd als een laagdrempelige manier om te consumeren, ondersteund door intensieve marketing en subtiele psychologische prikkels. Hierdoor bestellen mensen vaker producten waarvoor zij op dat moment geen financiële ruimte hebben.
De ontwikkeling dat BNPL-aanbieders hun diensten uitbreiden naar de fysieke winkelstraat, bijvoorbeeld via betaalkaarten, vindt SUN Nederland zorgelijk. De Klarna Card maakt het namelijk mogelijk om ook in winkels op afbetaling te kopen. Hoewel deze kaart sterk lijkt op een creditcard, gelden er wezenlijke verschillen. Door het uitblijven van volledige Europese regulering tot eind 2026 zijn aanbieders nog niet verplicht tot uitgebreide kredietchecks. Dat betekent dat mensen met een verhoogd financieel risico niet altijd worden beschermd tegen het aangaan van nieuwe verplichtingen.
Waar consumenten doorgaans terughoudend zijn met het gebruik van creditcards in fysieke winkels, groeit het gebruik van BNPL juist snel. Het ligt voor de hand dat geïntegreerde BNPL-oplossingen, zoals betaalkaarten, deze drempel verder verlagen en schulden normaliseren.

Jongeren en jongvolwassenen extra kwetsbaar

Het is nog niet precies bekend hoe groot de groep klanten is die sinds de opkomst van BNPL in financiële problemen is geraakt. Mogelijk zal de invoering van de CCD II leiden tot betere registratie en meer inzicht. Dat neemt niet weg dat toezichthouders en kennisinstituten en maatschappelijke organisaties zoals SUN Nederland nu al waarschuwen voor de gevolgen.
Organisaties als het Nibud, de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de NVVK signaleren dat vooral jongeren en jongvolwassenen relatief vaak gebruikmaken van BNPL en ook vaker in de problemen komen. Ondanks bestaande regels maken ook minderjarigen soms gebruik van deze diensten.

Uit de AFM Marktupdate blijkt dat:

• één op de zes BNPL-gebruikers onder de 35 jaar minstens 90 dagen per jaar rood staat;
• deze groep gemiddeld tien incassobetalingen per jaar mist of storneert;
• frequente BNPL-gebruikers vaker en langduriger rood staan.

Deze cijfers laten zien dat BNPL voor een deel van de gebruikers geen tijdelijk hulpmiddel is, maar onderdeel wordt van een structureel financieel probleem. Voor professionals in het sociale domein is dit een belangrijk signaal: achter BNPL-schulden schuilt vaak meer dan een incidentele betalingsachterstand.

Verschillen tussen BNPL-aanbieders

Opvallend is dat BNPL-aanbieders verschillend omgaan met de maatschappelijke kritiek. Grote partijen zoals Billink, IN3 en Riverty lijken deze signalen serieus te nemen. Zij investeren in snellere schuldoplossingen en in bescherming van consumenten die financieel kwetsbaar zijn.
Klarna kiest voor een andere koers en zet juist in op uitbreiding, ondanks waarschuwingen van de overheid om BNPL niet verder te brengen naar de winkelstraat. Deze houding roept niet alleen maatschappelijke vragen op, maar leidt ook tot spanningen binnen de sector, waar andere aanbieders spreken van oneerlijke concurrentie.

BNPL en noodhulp: een relatie met twee kanten

Het gebruik van BNPL heeft mogelijk directe gevolgen voor noodhulp. Aan de ene kant kan het gebruik van BPNL gemakkelijk leiden tot de opbouw van nieuwe schulden, waardoor meer mensen een beroep moeten doen op noodhulp-ondersteuning omdat zij zich financieel niet kunnen redden. Aan de andere kant zien we dat mensen BNPL juist kunnen gebruiken om essentiële producten aan te schaffen, zoals een wasmachine, koelkast of zelfs voedsel.
Voor mensen zonder spaargeld kan BNPL daardoor een tijdelijke mooie oplossing zijn, mits zij op korte termijn voldoende inkomsten verwachten. In de praktijk vermoeden wij echter dat BNPL vooral zal worden ingezet als laatste redmiddel, terwijl al duidelijk is dat aan de betalingsverplichting niet kan worden voldaan.
Daarmee ontstaat een zorgelijk effect. BNPL fungeert in bovenstaand geval niet alleen als betaalmiddel, maar ook als poortwachter richting hulp. Mensen die via BNPL essentiële aankopen doen, komen daardoor niet (tijdig) bij kosteloze of belangeloze ondersteuning terecht, zoals die van een SUN-noodhulpbureau. Terwijl juist die hulp verdere escalatie had kunnen voorkomen.

Oproep: meer verantwoordelijkheid en betere doorverwijzing

SUN Nederland vindt het noodzakelijk dat BNPL-aanbieders hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nadrukkelijker nemen. Dat betekent:

• terughoudendheid zijn in het aanbieden van BNPL aan mensen in een financieel kwetsbare positie;
• het actief aanbieden van een uitschrijfmogelijkheid (opt-out) voor BNPL-diensten aan mensen die zich door BNPL-diensten verleid voelen in het doen van impulsaankopen.
• duidelijke en tijdige doorverwijzing naar hulpverlening en noodhulpbureaus wanneer mensen essentiële producten op afbetaling proberen te kopen of wanneer betalingsachterstanden dreigen.

—

Veelgestelde vragen (FAQ)

Is SUN Nederland tegen ‘Buy Now Pay Later (BNPL)?

Nee, SUN Nederland is niet tegen BNPL als betaalmethode op zichzelf. BNPL dient in veel gevallen namelijk een behoefte van de consument en/of de markt. Wel ziet SUN Nederland dat BNPL in de praktijk kan leiden tot financiële problemen, vooral bij mensen die al kwetsbaar zijn. BNPL wordt soms als laatste redmiddel gebruikt voor essentiële aankopen zoals witgoed of voedsel. Mensen die niet in staat zijn om een BNPL-lening te dragen, kunnen daardoor financieel in de knel komen. Juist voor deze situaties is noodhulp beschikbaar in de vorm van een gift via SUN-noodhulpbureaus.

Welke oproep heeft SUN Nederland voor BNPL-aanbieders?

SUN Nederland vindt dat BNPL-aanbieders meer verantwoordelijkheid moeten nemen door kwetsbare consumenten te beschermen. Bijvoorbeeld door ze de optie te bieden om niet meer in de verleiding te worden gebracht om iets op afbetaling te kopen, transparanter te zijn over de risico’s van het gebruik van BNPL en actief door te verwijzen naar hulp- en dienstverlening wanneer betalingsproblemen ontstaan. Zeker wanneer BNPL vanwege een gebrek aan geld wordt gebruikt voor het voldoen in basisbehoeften.

Wat doet SUN Nederland rondom de BNPL problemen?

SUN Nederland zet zich actief in om de problematiek die ‘Buy Now Pay Later’ met zicht mee kan brengen te agenderen en bij te dragen aan oplossingen. Dat doen wij door:

• het waar mogelijk in kaart brengen van het aantal noodhulpaanvragen dat samenhangt met BNPL-problematiek en het verzamelen van casuïstiek samen met SUN-noodhulpbureaus en partnerorganisaties;
• in gesprek te gaan met partnerorganisaties, politiek en BNPL-aanbieders over regulering, verantwoord gebruik en het aanbieden van informatie over hulpverlening en noodhulp bij signalen van financiële nood;
• openlijk zorgen en kritiek te uiten over BNPL-dienstverleners die mensen in financiële nood brengen of noodhulp belemmeren.