Gastcolumn Nadja Jungmann

Optimisme, maar toch…

Na jaren van zorgwekkende nieuwsberichten over inflatie, energiearmoede en bestaansonzekerheid verschenen er de afgelopen periode ineens ook positieve berichten. Zo blijkt uit onderzoek van ABN-AMRO dat Nederlanders ondanks stijgende maandlasten meer geld overhouden. De Voedselbank meldde dat 20 procent minder mensen gebruik maakt van hun hulp. En SUN Nederland gaf aan dat het aantal aanvragen voor noodhulp in 2024 stabiel bleef. Het zijn berichten die we na alle zorgen van de afgelopen jaren over een groeiende groep huishoudens met financiële problemen graag lezen. En toch is er weinig reden voor echt optimisme.

De positieve berichten lijken samen te hangen met het feit dat de inkomens in de afgelopen jaren harder zijn gestegen dan de vaste lasten. Vooral bij mensen met een minimuminkomen speelde de overheid bij deze ontwikkeling een belangrijke rol. Zo werd de inkomensstijging voor deze groep naar voren gehaald en bleef de stijging van vaste lasten beperkt, onder meer dankzij maatregelen zoals de energiecompensatie.

De positieve berichten dragen het risico in zich dat we ons onvoldoende (blijven) realiseren dat er nog steeds grote zorgen zijn. Ook vanavond zijn er ouders die hun eigen maaltijd overslaan, zodat hun kinderen wel kunnen eten. Bijna dagelijks overlijdt iemand aan zelfdoding, gedreven door de uitzichtloosheid van armoede en schulden. En ook de voorspellingen voor de middellange termijn zijn helemaal niet zo positief. Zo voorspelt het Centraal Planbureau in haar Economisch Plan 2025 dat het aantal mensen dat in armoede leeft dit jaar en volgend jaar weliswaar wat afneemt, maar dat de groep die wel in armoede leeft zwaardere financiële tekorten gaan ervaren.

Bij de afgelopen verkiezingen had ik even de stille hoop dat we in dit land zouden durven kiezen voor een toereikend sociaal minimum. Ook al had ik het ergens verwacht, toch voel ik nog altijd teleurstelling dat de wil om iedereen een menswaardig bestaan te geven niet groot genoeg blijkt. Er blijft dus behoefte aan hulp- en dienstverleners die de weg weten te vinden naar de noodhulpbureaus om schrijnende situaties te verzachten, te stabiliseren en te doorbreken. En wat mij betreft is elke nieuwe aanvraag ook een stil protest: tegen het onterecht optimisme en tegen de politieke onbereidheid om het sociaal minimum voor alle huishoudens toereikend te maken.

Nadja Jungmann
Bijzonder hoogleraar en lector Schuldenproblematiek aan respectievelijk Universiteit van Amsterdam en Hogeschool Utrecht

SUN-noodhulp is onafhankelijk van leeftijd, geloof, levenswijze en (politieke) achtergrond. Wel wil SUN Nederland graag de visie op noodhulp vanuit diverse invalshoeken belichten door gastcolumnisten aan het woord te laten