Gastcolumn Esmah Lahlah

“Urgente noden vragen om politieke keuze, niet om geluk of toeval”

Wie werkt met armoede en schulden weet dat urgente noden nooit op zichzelf staan. Ze zijn geen onverwachte uitzonderingen, maar terugkerende signalen van een samenleving waarin te veel mensen balanceren op de rand. Dat is een werkelijkheid die ik herken uit mijn tijd als wethouder en nu dagelijks zie als Kamerlid. Eén tegenvaller kan genoeg zijn om iemands leven in korte tijd te laten kantelen. Niemand zou zo kwetsbaar moeten zijn.

De verhalen in de rubriek Actueel op de website van SUN Nederland laat zien hoe urgent deze werkelijkheid is. De verhalen van hulp- en dienstverleners en mensen die steun ontvangen maken duidelijk dat noodhulp in Nederland nog steeds onmisbaar is. Maar voor mij onderstrepen die verhalen vooral één ding: noodhulp is belangrijk, maar het mag nooit een vervanging worden voor politiek die haar verantwoordelijkheid niet neemt. Het verschil tussen een gift binnen 24 uur en helemaal geen uitweg zou niet mogen afhangen van de vraag of iemand toevallig in de juiste gemeente woont of de weg naar een loket kent.

Urgente noden zijn een signaal

Ik geloof dat bestaanszekerheid een basisrecht is. Dat betekent dat de overheid niet pas in beeld mag komen als alles al misgelopen is. Mensen raken in nood omdat regelingen te ingewikkeld zijn, inkomens te laag, vaste lasten te hoog en hulp te versnipperd. Hulp- en dienstverleners doen wat ze kunnen, maar lopen vast op dezelfde muren als de mensen die ze proberen te helpen. Een samenleving die noodhulp nodig heeft, is een samenleving die ook naar zichzelf moet durven kijken. Urgente noden zijn een signaal dat de basis niet op orde is.

Daarom pleit ik in de Kamer voor beleid dat voorkomt dat mensen überhaupt in nood terechtkomen. Dat vraagt om hogere inkomens, voorspelbare lasten, begrijpelijke regelingen en een overheid die uitgaat van vertrouwen in plaats van wantrouwen. Maar het vraagt ook om landelijke samenhang. Het mag niet uitmaken waar je woont of hoe behendig je bent in het invullen van formulieren; ondersteuning moet voor iedereen bereikbaar en betrouwbaar zijn.

Noodhulp als kompas

Tegelijkertijd zie ik hoe waardevol noodhulp in de praktijk kan zijn. Niet als structurele oplossing, maar als laatste redmiddel dat escalatie voorkomt. Het maakt het des te belangrijker dat we de signalen die uit deze noodhulpbureaus komen serieus nemen. Ze laten zien waar het systeem onvoldoende werkt en waar mensen tussen wal en schip vallen. Die informatie hebben wij in Den Haag nodig om beleid te verbeteren. Daarom zie ik noodhulp niet alleen als een vangnet, maar als een kompas dat ons richting geeft.

Vooral voorkomen door de oorzaak aan te pakken

Elke urgente noodsituatie vertelt een verhaal over waar het beter moet. Mijn inzet is erop gericht dat we die verhalen niet alleen horen, maar ernaar handelen. Want uiteindelijk draait armoedebeleid niet om repareren, maar om voorkomen dat mensen in een situatie terechtkomen waar noodhulp nodig is. Daar ligt onze politieke verantwoordelijkheid.

Urgente noden vragen om menselijkheid in de uitvoering, maar vooral om politieke keuzes die de oorzaak aanpakken. Die keuzes moeten we durven maken.

Esmah Lahlah
Lid van de Tweede Kamerfractie van GroenLinks-PvdA

SUN-noodhulp is onafhankelijk van leeftijd, geloof, levenswijze en (politieke) achtergrond. Wel wil SUN Nederland graag de visie op noodhulp vanuit diverse invalshoeken belichten door gastcolumnisten aan het woord te laten. 

P.S. De gastcolumn van Esmah Lahlah voor SUN Nederland is tevens geplaatst op Sociale Vraagstukken.nl