Armoededienstverlening moet anders!

Divosa en VNG hebben onder 40 gemeenten en met inbreng van diverse maatschappelijke organisaties verkend hoe de dienstverlening op het gebied van armoede en bestaanszekerheid toegankelijker, effectiever en toekomstbestendiger kan worden. Het resultaat is op 8 december 2025 gepubliceerd. Onze directeur, Nathalie Boerebach, heeft onze visie op het vraagstuk ingebracht. Algemene conclusie: een fundamentele herziening van het systeem is nodig. Er moet een nationale kader komen, waar nodig aangevuld met lokaal maatwerk.

Huidig systeem biedt onvoldoende mogelijkheden en is te complex

Armoede is meer dan alleen een laag inkomen. Mensen hebben vaak onvoldoende mogelijkheden om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Mogelijkheden op het gebied van wonen, zorg, meedoen, maatschappelijke participatie ontbreken. Daarbij komt dat het huidige stelsel van armoede- en inkomensondersteuning te complex is. Voor mensen in armoede of met schulden is het lastig hun weg te vinden in het woud van ingewikkelde regels en verschillende regelingen. De grote verschillen tussen gemeenten maken het er nog moeilijker op. Mensen die ondersteuning nodig hebben, hebben vaak weinig middelen, tijd en/of energie om het ingewikkeld stelsel te begrijpen en alle (mogelijke) regelingen zelf te vinden. Fouten of gemiste aanvragen kunnen ernstige gevolgen hebben voor hun bestaanszekerheid. Gemeenten hebben de taak om mensen hierin te ondersteunen. Enerzijds ontbreken echter de landelijke kaders en financiering, terwijl anderzijds het bestaan van meerdere, uiteenlopende lokale regelingen het extra moeilijk maken. Gemeenten kunnen in de huidige situatie alleen met moeite structureel en eerlijk maatwerk bieden.

Naar een duurzame oplossing door duidelijke taakverdeling

Het is niet de bedoeling van de verkenning om met tijdelijke noodmaatregelen te komen. Men wil een duurzame infrastructuur voor bestaanszekerheid opbouwen. Hieronder de belangrijkste aanbevelingen:

• Het Rijk moet een toereikend, zeker en voorspelbaar inkomen garanderen en zorgen voor volledige financiering en duidelijke kaders bij taken in medebewind.
• Gemeenten pakken het voortouw in het vormgeven van gezamenlijke basisdienstverlening, zodat toegankelijkheid, kwaliteit en voorspelbare ondersteuning overal gegarandeerd zijn.
• Maatwerk is nodig om ongelijk te kunnen investeren in ongelijke situaties, maar niet als noodverband voor structurele tekortkomingen.
• Regelingen die niet passen bij het karakter van de bijzondere bijstand, zoals de gemeentepolis, studietoeslag en de individuele inkomenstoeslag, moeten weer centraal worden georganiseerd.

De initiatiefnemers en betrokken organisaties roepen het nieuwe kabinet op om zich te committeren aan een landelijk armoedekader, te zorgen voor een zeker en toereikend inkomen en gemeenten voldoende te financieren voor hun medebewindstaken.

Belang publiek-private samenwerking

SUN Nederland heeft ook tijdens deze consultatie benadrukt dat het samenspel tussen publieke en private partijen een grote meerwaarde kan bieden. Maatschappelijke organisaties zoals SUN Nederland en de noodhulpbureaus kunnen inspringen waar de overheid dat niet kan. Ook zijn er in toenemende mate mensen die zich afwenden van officiële instanties, waardoor zij niet alle mensen bereiken en niet alle bestaande voorzieningen worden benut.
De inzet van SUN-noodhulpbureaus en andere maatschappelijke organisaties kan hierin van betekenis zijn, doordat mensen daar wel mee in contact willen staan en er vertrouwen in voelen.

Eerder publiceerde SUN Nederland het Kennisdocument ‘de inzet van regelvrije budgetten’. Daarin staat uitgewerkt waarom een gemeente kiest voor maatwerkbudget of voor een SUN-noodhulpbureau en wanneer voor allebei tegelijk.

Voor kwetsbare burgers komt de hoop op een eenvoudiger, eerlijker en betrouwbaarder stelsel met deze verkenning dichterbij. Een systeem dat duidelijkheid biedt over waar je recht op hebt en waar je ondersteuning kunt krijgen als je dat nodig hebt.

Lees hier de volledige verkenning.
Meer weten over onze zienswijze? We horen het graag via info@sunnederland.nl!